کتاب آژاکس، هلندی‌ها و جنگ جهانی دوم - سایمون کوپر

معرفی کتاب: آژاکس ، هلندی‌ها  و جنگ جهانی دوم 

کتاب Ajax, The Dutch, The War: The Strange Tale of Soccer During Europe's Darkest Hour (که گاهی به اختصار The Dutch, The War هم به آن اشاره می‌شود) اثری غیرداستانی از Simon Kuper است؛ روزنامه‌نگار و نویسنده‌ای که به خاطر پیوند دادن فوتبال با تاریخ، سیاست و جامعه شهرت دارد. این کتاب در نگاه اول درباره فوتبال هلند و باشگاه AFC Ajax به نظر می‌رسد، اما در واقع پژوهشی عمیق درباره جامعه هلند در دوران اشغال نازی‌ها و سرنوشت یهودیان این کشور است. 

موضوع اصلی کتاب

کوپر از تاریخ فوتبال به‌عنوان دریچه‌ای برای بررسی یکی از حساس‌ترین پرسش‌های تاریخ هلند استفاده می‌کند: آیا هلندی‌ها واقعاً آن‌گونه که پس از جنگ روایت شده، در برابر نازی‌ها مقاومت کردند؟ او با رجوع به آرشیوها، مصاحبه با بازماندگان و بررسی تاریخ باشگاه آژاکس، تصویری پیچیده‌تر از همکاری، سکوت، مقاومت و حافظه جمعی هلندی‌ها ارائه می‌دهد. 

چرا آژاکس مهم است؟

باشگاه آژاکس در آمستردام به مرور زمان با جامعه یهودیان شهر پیوند نمادین پیدا کرد. کوپر نشان می‌دهد که چگونه جنگ جهانی دوم و نابودی بخش بزرگی از جامعه یهودی هلند بر هویت این باشگاه و حتی بر شکل‌گیری فرهنگ فوتبال هلند پس از جنگ اثر گذاشت. او همچنین ارتباط این میراث را با ظهور «فوتبال کامل» (Total Football) و نسل طلایی هلند، از جمله Johan Cruyff، بررسی می‌کند. 

نکات برجسته کتاب

ترکیب تاریخ جنگ جهانی دوم با تاریخ فوتبال اروپا.

نقد افسانه «هلندِ کاملاً مقاوم در برابر نازیسم».

بررسی نقش یهودیان در فوتبال هلند و هویت آژاکس.

روایت‌های انسانی از بازماندگان، فوتبالیست‌ها و شاهدان دوران جنگ.

نشان دادن اینکه ورزش چگونه می‌تواند بازتابی از تحولات عمیق سیاسی و اجتماعی باشد. 

این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟

این کتاب فقط برای علاقه‌مندان فوتبال نیست. اگر به موضوعاتی مانند:

تاریخ جنگ جهانی دوم،

هولوکاست،

تاریخ اجتماعی اروپا،

حافظه جمعی و هویت ملی،

و رابطه ورزش و سیاست

علاقه دارید، احتمالاً از آن لذت خواهید برد. حتی بسیاری از خوانندگان اشاره کرده‌اند که ارزش تاریخی کتاب از جنبه فوتبالی آن فراتر می‌رود. 

ارزیابی کلی

نقطه قوت کتاب در این است که فوتبال را نه به عنوان موضوع اصلی، بلکه به عنوان ابزاری برای فهم جامعه هلند در «تاریک‌ترین ساعت اروپا» به کار می‌گیرد. نتیجه، اثری است که هم تاریخ‌نگاری است، هم گزارش‌نویسی تحقیقی، و هم روایتی تأمل‌برانگیز درباره فراموشی، حافظه و مسئولیت تاریخی.