کتاب تاریخ مردمی فوتبال

کتاب Une histoire populaire du football (تاریخ مردمی فوتبال) نوشتهٔ Mickaël Correia یکی از مهم‌ترین آثار فرانسوی دربارهٔ تاریخ اجتماعی فوتبال است. این کتاب نخستین بار در سال ۲۰۱۸ توسط انتشارات [La Découverte](https://www.editionsladecouverte.fr?utm_source=chatgpt.com) منتشر شد و بعدها در نسخهٔ جیبی نیز تجدید چاپ شد. 

 

ایدهٔ اصلی کتاب

 

کوریا در برابر روایت رایجِ «تاریخ ستاره‌ها، باشگاه‌های بزرگ و جام‌های قهرمانی» می‌ایستد و تلاش می‌کند تاریخ فوتبال را از پایین (par en bas) روایت کند؛ یعنی از منظر کارگران، زنان، جنبش‌های ضداستعماری، هواداران، ساکنان محله‌های مردمی و گروه‌های معترض. از نگاه او، فوتبال فقط یک صنعت سرگرمی یا تجارت میلیاردی نیست، بلکه در طول بیش از یک قرن ابزاری برای مقاومت، هویت‌سازی و رهایی اجتماعی بوده است. 

 

مهم‌ترین موضوعات کتاب

 

پیدایش فوتبال مدرن در انگلستان و ارتباط آن با انقلاب صنعتی و طبقهٔ کارگر.

 

نقش فوتبال در مبارزات کارگری و جنبش‌های اجتماعی.

 

تاریخ فوتبال زنان و مقاومت در برابر تبعیض جنسیتی.

 

فوتبال در مبارزات ضداستعماری در آفریقا و آمریکای لاتین.

 

رابطهٔ فوتبال و هویت‌های مردمی در برزیل، فلسطین، آفریقای جنوبی و مکزیک.

 

تاریخ هولیگانیسم و جنبش اولتراها.

 

نقش هواداران در تحولات سیاسی، از جمله در جریان بهار عربی.

 

نمونه‌هایی از باشگاه‌های تعاونی و فوتبال مردمی در برابر «فوتبال-بیزنس». 

 

 

رویکرد نویسنده

 

این کتاب به سنت «تاریخ مردمی» نزدیک است؛ سنتی که از مورخانی مانند Howard Zinn الهام می‌گیرد. به همین دلیل، تمرکز آن کمتر بر مدیران، فدراسیون‌ها و قهرمانان مشهور است و بیشتر بر کسانی است که معمولاً در روایت‌های رسمی دیده نمی‌شوند. 

 

نقاط قوت

 

پژوهش گسترده و استفاده از نمونه‌های تاریخی از کشورهای مختلف.

 

پیوند دادن تاریخ فوتبال با تاریخ اجتماعی، سیاسی و فرهنگی.

 

نگاه انتقادی به تجاری‌شدن فوتبال و سلطهٔ سرمایه بر این ورزش. 

 

 

نقدهای مطرح‌شده در فرانسه

 

برخی منتقدان فرانسوی کتاب را اثری ارزشمند برای فهم «فوتبال به‌عنوان پدیده‌ای اجتماعی» دانسته‌اند؛ اما بعضی نیز معتقدند نویسنده گاهی بیش از حد از زاویهٔ سیاسی چپ به موضوع نگاه می‌کند و جنبه‌های ورزشی و فنی فوتبال در حاشیه قرار می‌گیرد. با این حال، حتی منتقدان نیز معمولاً غنای تاریخی و مستندات کتاب را تحسین کرده‌اند. 

 

این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟

 

اگر به یکی از این موضوعات علاقه دارید، کتاب بسیار ارزشمند است:

 

تاریخ اجتماعی ورزش

 

جامعه‌شناسی فوتبال

 

مطالعات فرهنگی و هواداری

 

سیاست و ورزش

 

تاریخ جنبش‌های مردمی

 

 

در یک جمله، «تاریخ مردمی فوتبال» فوتبال را نه به‌عنوان داستان قهرمانان، بلکه به‌عنوان تاریخ مبارزات، هویت‌ها و فرهنگ‌های مردمی روایت می‌کند.