کتاب دلهره دروازه‌بان هنگام ضربه پنالتی

کتاب Die Angst des Tormanns beim Elfmeter (به فارسی: «ترس دروازه‌بان هنگام ضربه پنالتی») یکی از مشهورترین آثار نویسنده اتریشی Peter Handke است که در سال ۱۹۷۰ منتشر شد و بعدها توسط Wim Wenders به فیلمی موفق تبدیل شد. 

 

خلاصه داستان

 

قهرمان داستان، یوزف بلوخ، دروازه‌بان سابق فوتبال و کارگر ساختمانی است. او روزی تصور می‌کند که از کار اخراج شده و بدون هدف در خیابان‌های وین پرسه می‌زند. در این سرگردانی با یک متصدی گیشه سینما آشنا می‌شود و پس از گذراندن یک شب با او، ناگهان و بدون انگیزه‌ای روشن او را به قتل می‌رساند. سپس به شهری مرزی می‌رود و در حالی که ظاهراً پلیس در تعقیب اوست، زندگی روزمره‌اش را با نوعی بی‌تفاوتی و گسست از واقعیت ادامه می‌دهد. 

 

موضوعات اصلی

این کتاب بیشتر از آنکه یک رمان جنایی باشد، مطالعه‌ای روان‌شناختی دربارهٔ:

• ازخودبیگانگی انسان مدرن
• بحران هویت
• ناتوانی در برقراری ارتباط با جهان و دیگران
• رابطه میان زبان، ادراک و واقعیت

 

 

است. بسیاری از منتقدان معتقدند که بلوخ به‌تدریج دچار نوعی فروپاشی ذهنی می‌شود و جهان را به شکلی متفاوت از دیگران تجربه می‌کند. 

 

معنای عنوان کتاب

 

عنوان کتاب در نگاه اول فوتبالی به نظر می‌رسد، اما بیشتر جنبه‌ای استعاری دارد. در پایان داستان، بلوخ درباره وضعیت روانی دروازه‌بان هنگام پنالتی صحبت می‌کند: لحظه‌ای که همه‌چیز به تصمیم، انتظار و حدس زدن وابسته است. این وضعیت نمادی از اضطراب انسان در برابر جهانی است که معنایش را از دست داده است. 

 

سبک نوشتاری

 

سبک هندکه بسیار مینیمال و مشاهده‌گرانه است. او به جای توضیح احساسات شخصیت‌ها، جزئیات رفتارها و ادراکات آنها را ثبت می‌کند. به همین دلیل کتاب گاهی سرد، مبهم و حتی ناآرام‌کننده به نظر می‌رسد. 

 

آیا ارزش خواندن دارد؟

 

اگر به رمان‌های فلسفی و روان‌شناختی مانند The Stranger از Albert Camus علاقه دارید، این کتاب احتمالاً برایتان جذاب خواهد بود. اما اگر به دنبال داستانی پرحادثه و کلاسیک هستید، ممکن است ریتم آرام و فضای مبهم آن برایتان دشوار باشد.

 

امتیاز شخصی: ۸ از ۱۰

نقطه قوت اصلی کتاب، تصویر کردن حس بیگانگی و فروپاشی تدریجی معنا در زندگی روزمره است؛ چیزی که آن را به یکی از آثار مهم ادبیات آلمانی‌زبان پس از جنگ تبدیل کرده است.