دستهبندی: نمایشنامه و فیلمنامه
برچسبها :
نام نویسنده:آریل دورفمن
نام مترجم:امیر یدالله پور
ناشر:مهرگان خرد
نوع جلد:شومیز
نمایشنامه خلوت پیکاسو
Picasso's closet / Ariel Dorfman
برند:مهرگان خرد
مشخصات
نام نویسنده
آریل دورفمن
نام مترجم
امیر یدالله پور
ناشر
مهرگان خرد
نوع جلد
شومیز
نوع قطع
رقعی
تعداد صفحات
113
توضیحات
«خلوت پیکاسو» (Picasso’s Closet) نمایشنامهای از Ariel Dorfman است که نخستین بار در سال ۲۰۰۶ در واشنگتن روی صحنه رفت. دورفمن، که بیشتر با نمایشنامهٔ Death and the Maiden شناخته میشود، در این اثر به سراغ یکی از پیچیدهترین پرسشهای اخلاقی هنر میرود: مسئولیت هنرمند در برابر استبداد و خشونت سیاسی چیست؟
خلاصه داستان
نمایش در پاریسِ اشغالشده توسط نازیها میگذرد. محور آن Pablo Picasso است که در آتلیه خود زندگی میکند و زیر نظر رژیم نازی قرار دارد. دورفمن از یک فرض تاریخیِ خیالی استفاده میکند: اگر پیکاسو در سال ۱۹۴۴ به دست نازیها کشته میشد چه؟
در کنار شخصیتهای واقعی مانند Dora Maar، Max Jacob و Jean Cocteau، یک افسر نازی خیالی نیز حضور دارد که میکوشد پیکاسو را به واکنشی سیاسی وادار کند تا بهانهای برای حذف او بیابد. نمایش مدام میان واقعیت تاریخی و تاریخِ بدیل حرکت میکند و چند روایت متناقض از زندگی و مرگ پیکاسو را کنار هم میگذارد.
نمایشنامه، «خلوت پیکاسو» (Picasso's Closet) در مجموع حدود ۱۴ شخصیت دارای دیالوگ دارد، اما دورفمن نمایش را طوری نوشته که فقط با ۷ بازیگر قابل اجرا باشد و برخی بازیگران چند نقش را همزمان بازی کنند.
شخصیتهای اصلی
Pablo Picasso — نقاش مشهور و شخصیت محوری نمایش
Dora Maar — عکاس و معشوقهٔ پیکاسو
Albert Lucht — افسر آلمانی (شخصیتی خیالی)
Michel Leiris — نویسندهٔ فرانسوی
Charlene Petrossian — روزنامهنگار آمریکایی
Jaime Sabartés — دوست و منشی پیکاسو
Max Jacob — شاعر فرانسوی
Jean Cocteau — شاعر، نمایشنامهنویس و فیلمساز فرانسوی
بهعلاوه چند افسر آلمانی و خبرنگار دیگر که نقشهای فرعی دارند.
شخصیتهای اصلی نمایشنامه خلوت پیکاسو
اگر از منظر ادبی و تحلیلی نگاه کنیم، معمولاً فقط ۵ شخصیت اصلی بررسی میشوند:
پیکاسو
دورا مار
آلبرت لوخت
مکس ژاکوب
ژان کوکتو
این پنج نفر حامل اصلیِ مباحث اخلاق، هنر، مقاومت، سازش و مسئولیت روشنفکران در زمان جنگ هستند
نقد و بررسی
درونمایههای اصلی
۱. مسئولیت هنرمند در زمانهٔ خشونت
مهمترین پرسش نمایش این است که آیا هنرمند باید برای نجات دیگران خطر کند یا وظیفهٔ اصلی او خلق اثر هنری است؟ دورفمن از سکوت نسبی پیکاسو در دوران اشغال فرانسه برای طرح این معضل استفاده میکند.
۲. مرز میان هنر و اخلاق
پیکاسو در نمایش شخصیتی نابغه اما خودمحور است. او همزمان میتواند نسبت به رنج دیگران بیاعتنا باشد و آثاری خلق کند که علیه خشونت و مرگ سخن میگویند. دورفمن از مخاطب میخواهد میان ارزش هنر و اخلاق فردی هنرمند رابطهای ساده برقرار نکند.
۳. ساختار کوبیستی
یکی از ویژگیهای برجستهٔ نمایش، فرم آن است. خود دورفمن گفته که کوشیده در تئاتر همان کاری را انجام دهد که پیکاسو در نقاشی انجام داد؛ یعنی شکستن روایت خطی و ارائهٔ چند زاویهٔ دید همزمان. به همین دلیل نمایش ساختاری چندلایه، گسسته و «کوبیستی» دارد.
۴. حافظه، تاریخ و روایت
نمایش نشان میدهد که تاریخ فقط مجموعهای از واقعیتهای قطعی نیست، بلکه حاصل روایتهای متعارض است. شخصیتهای مختلف هر کدام «پیکاسوی خودشان» را میسازند و هیچ تصویر نهایی و مطلقی از او به دست نمیآید.
نگاه منتقدان به نمایشنامه خلوت پیکاسو:
منتقدان انگلیسیزبان عموماً نمایش را اثری فکری، جاهطلبانه و پیچیده دانستهاند. در نقدی در The Washington Post تأکید شده که نمایش بیش از آنکه بر احساسات تکیه کند، بر مباحث اخلاقی و فلسفی دربارهٔ هنر، قدرت و بقا تمرکز دارد.
در مجلهٔ تخصصی Art Bulletin، پژوهشگر هنر Pepe Karmel معتقد است که دورفمن بیش از آنکه به فرایند خلق آثار پیکاسو بپردازد، از او بهعنوان اسطورهای فرهنگی برای طرح پرسشهای اخلاقی و سیاسی استفاده میکند.
چرا این نمایشنامه مهم است؟
«خلوت پیکاسو» صرفاً نمایشنامهای دربارهٔ پیکاسو نیست؛ بلکه اثری دربارهٔ هنرمند در برابر قدرت است. دورفمن با استفاده از زندگی پیکاسو میپرسد:
آیا خلق آثار بزرگ میتواند جایگزین کنش اخلاقی شود؟
این پرسش، که در بستر نازیسم مطرح میشود، در واقع به همهٔ دورانها و همهٔ روشنفکران و هنرمندان تعمیم مییابد. به همین دلیل بسیاری از منتقدان آن را یکی از سیاسیترین و فلسفیترین آثار دورفمن دانستهاند.
نظرات
دستهبندی: نمایشنامه و فیلمنامه
برچسبها :