کتاب گربه‌های کپنهاگ - جیمز جویس

«گربه‌های کپنهاگ» (The Cats of Copenhagen) داستانی بسیار کوتاه از James Joyce است که برخلاف آثاری چون اولیس یا بیداری فینیگن، برای کودکان نوشته شده؛ هرچند بسیاری از منتقدان معتقدند لایه‌های آن برای بزرگسالان جذاب‌تر است.

 

جویس این داستان را در ۵ سپتامبر ۱۹۳۶ در قالب نامه‌ای برای نوه‌ی چهارساله‌اش، استیون، نوشت. این متن تا سال ۲۰۱۲، پس از پایان برخی محدودیت‌های حقوق نشر آثار جویس، منتشر نشده بود. 

داستان درباره چیست؟

راوی به پسربچه‌ای می‌گوید که نمی‌تواند از کپنهاگ برایش گربه‌ای سوغاتی بیاورد، چون «در کپنهاگ اصلاً گربه‌ای وجود ندارد». از همین نقطه، داستان وارد جهانی خیال‌انگیز و طنزآلود می‌شود؛ شهری که قوانینش عجیب است، آدم‌های بانفوذ رفتارهای مضحکی دارند و همه‌چیز آن‌گونه که به نظر می‌رسد نیست. 

 

در ظاهر، این یک قصه‌ی کودکانه درباره شهری عجیب است، اما در پس آن می‌توان انتقادی به قدرت، بوروکراسی و اقتدارگرایی دید. جویس با شوخی و اغراق، «گربه‌های چاق» (fat cats) و صاحبان قدرت را دست می‌اندازد و در مقابل، تخیل، آزادی و استقلال فردی را می‌ستاید. 

 

ارزش کتاب

 

این کتاب را نباید هم‌سنگ شاهکارهای ادبی جویس دانست. اهمیت آن بیشتر در این است که:

 

چهره‌ای بازیگوش و شوخ‌طبع از جویس را نشان می‌دهد.

 

نمونه‌ای نادر از نوشته‌ای است که او برای یک کودک نوشته است.

 

در عین سادگی، ردپای طنز سیاسی و نگاه انتقادی نویسنده را حفظ کرده است. 

 

 

اگر به آثار جویس علاقه دارید، گربه‌های کپنهاگ بیشتر یک جواهر کوچک ادبی و سندی از شخصیت اوست تا اثری هم‌تراز دوبلینی‌ها یا اولیس. مطالعه‌ی آن کمتر از نیم ساعت زمان می‌برد، اما برای علاقه‌مندان جویس و تاریخ ادبیات، خواندنی و دلنشین است.